{"id":20824,"date":"2021-09-20T11:21:46","date_gmt":"2021-09-20T11:21:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irfs.org\/?p=20824"},"modified":"2021-09-20T11:21:47","modified_gmt":"2021-09-20T11:21:47","slug":"idi-t%c9%99dqiqat-qrupu-diffamasiya-dekriminalizasiyasi-uzr%c9%99-tovsiy%c9%99l%c9%99r-hazirlayib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/news-feed\/idi-t%c9%99dqiqat-qrupu-diffamasiya-dekriminalizasiyasi-uzr%c9%99-tovsiy%c9%99l%c9%99r-hazirlayib\/","title":{"rendered":"IDI t\u0259dqiqat qrupu diffamasiya dekriminalizasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r haz\u0131rlay\u0131b"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"300\" src=\"https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/idi-600x300.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20825 size-full\" srcset=\"https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/idi-600x300.jpg 600w, https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/idi-300x150.jpg 300w, https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/idi-768x384.jpg 768w, https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/idi.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratik T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0130nstitutunun (IDI) &#8220;G\u0259nc H\u00fcquq M\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259r&#8221; t\u0259liml\u0259rinin m\u0259zunlar\u0131ndan ibar\u0259t ara\u015fd\u0131rma qrupu Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rma s\u0259n\u0259di haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015fd\u0131rma s\u0259n\u0259dinin m\u0259qs\u0259di d\u0259 Az\u0259rbaycanda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini ara\u015fd\u0131rmaq, yerli qanunvericilikd\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n normalar\u0131 t\u0259svir etm\u0259k, ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 faktlar\u0131n\u0131n xarakterini g\u00f6st\u0259rm\u0259k, Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259sinin ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131na yana\u015fmas\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259k v\u0259 ara\u015fd\u0131rma n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259hlil etm\u0259k v\u0259 yekunda t\u00f6vsiy\u0259 verm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qanunvericiliyin t\u0259hlili hiss\u0259sind\u0259 Konstitusiyaya, \u201c\u0130nformasiya, informasiyala\u015fd\u0131rma v\u0259 informasiyan\u0131n m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda\u201d Qanuna, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 v\u0259 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 v\u0259 dig\u0259r m\u00fcvafiq qanunvericilik normalar\u0131na n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131b v\u0259 t\u0259hlil edilib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131n\u0131n 47-ci v\u0259 50-ci madd\u0259si v\u0259 ratifikasiya edilmi\u015f bir s\u0131ra yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r d\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyur. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn legitim s\u0259b\u0259b m\u0259hdud saydad\u0131r v\u0259 Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si edil\u0259c\u0259k m\u00fcdaxil\u0259nin h\u0259m demokratik c\u0259miyy\u0259td\u0259 z\u0259ruri, h\u0259m d\u0259 ba\u015f vermi\u015f qanun pozuntusuna m\u00fct\u0259nasib olmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sosial median\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan yerli qanunvericilikd\u0259 problemli bir s\u0131ra m\u0259qamlar var. Bunlardan biri \u201c\u0130nformasiya, informasiyala\u015fd\u0131rma v\u0259 informasiyan\u0131n m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qanununun \u201c\u0130nternet \u0130nformasiya Ehtiyatlar\u0131\u201d adlanan 3-1 f\u0259sili v\u0259 bu f\u0259sild\u0259 qanunvericiliy\u0259 daxil edil\u0259n anlay\u0131\u015flard\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201c\u0130ctimai t\u0259hl\u00fck\u0259\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 qanunda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n anlay\u0131\u015f kimi geni\u015f t\u0259tbiq\u0259 a\u00e7\u0131qd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259 d\u0259 bu madd\u0259 \u00e7ox geni\u015f t\u0259tbiq olunur v\u0259 qanunun keyfiyy\u0259tinin \u00fc\u00e7 \u0259sas meyar\u0131ndan biri olan \u2013 \u00f6nc\u0259d\u0259ng\u00f6r\u00fcl\u0259bil\u0259nlik prinsipin\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qanunvericilikd\u0259ki \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 diffamasiyaya g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tinin m\u00f6vcud olmas\u0131, geni\u015f t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 h\u0259tta b\u0259z\u0259n ifad\u0259 sahibl\u0259rinin azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259zas\u0131 il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Parlament Assambleyas\u0131 2007-ci ild\u0259 1577 sayl\u0131 T\u00f6vsiy\u0259sind\u0259 t\u0259r\u0259f d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri diffamasiyaya g\u00f6r\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259zas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259bul etdiyi Konvensiyan\u0131n 10-cu madd\u0259si bax\u0131m\u0131ndan pozuntu kimi tan\u0131nan i\u015fl\u0259rd\u0259 d\u0259 t\u0259krar-t\u0259krar vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 diffamasiyaya g\u00f6r\u0259 bir ne\u00e7\u0259 madd\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti yarad\u0131r. Bunlardan biri d\u0259 Prezidentin \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tini qoruyan madd\u0259dir. Bu madd\u0259 A\u0130HM-in q\u0259rarlar\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd olunan d\u00f6vl\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, ictimai v\u0259 siyasi xadiml\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259nqid\u0259 qar\u015f\u0131 daha tolerant olmal\u0131 prinsipin\u0259 ziddir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qanunvericiliyin t\u0259tbiqi hiss\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda inzibati qanunvericiliyin d\u0259 s\u0131x-s\u0131x ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 durdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olundu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 388-1-ci madd\u0259si siyasi f\u0259allara qar\u015f\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 praktikas\u0131nda geni\u015f t\u0259tbiq edilir. H\u0259m\u00e7inin ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmadan dan\u0131\u015fark\u0259n \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259l\u0259sinin 211-ci madd\u0259sini (Epidemiya \u0259leyhin\u0259 rejimin, sanitariya-gigiyena v\u0259 karantin rejiml\u0259rinin pozulmas\u0131) d\u0259 x\u00fcsusil\u0259 pandemiya d\u00f6n\u0259mind\u0259 qeyd etm\u0259k vacibdir. Karantin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidi payla\u015f\u0131mlar bu madd\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n sanksiyaya m\u0259ruz qal\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u0130HM-nin is\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 bir \u00e7ox i\u015fd\u0259 \u0259sas pozuntu tapd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qamlardan kimi c\u0259zalar\u0131n m\u00fct\u0259nasibliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259n q\u0259rarlard\u0131r. Bel\u0259 ki, A\u0130HM q\u0259rarlar\u0131nda yerli m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin \u0259n a\u011f\u0131r sanksiyan\u0131 se\u00e7diyini, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 diffamasiya i\u015fl\u0259rind\u0259 m\u00f6vzunun ictimai debata t\u00f6vh\u0259 verm\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xsin ictimai h\u0259yatdak\u0131 rolu faktorlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015fd\u0131rma s\u0259n\u0259dind\u0259 2020-ci il \u0259rzind\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015f\u0131m v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalma faktlar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Faktlar\u0131 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 media monitorinqi apar\u0131l\u0131b v\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rl\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Ara\u015fd\u0131rma n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, koronavirus t\u0259dbirl\u0259rini t\u0259nqid ed\u0259n aktivistl\u0259r v\u0259 pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar\u0131, t\u0259tbiqi t\u0259nqid ed\u0259n insanlar\u0131n t\u0259nqidl\u0259rini sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015fan jurnalistl\u0259r qanunsuz, m\u00fct\u0259nasib olmayan m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Onlar polis b\u00f6lm\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 ya inzibati m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunublar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 f\u0259al Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 147-ci v\u0259 148-ci madd\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edilib. Bu da g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycanda diffamasiyaya g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti geni\u015f t\u0259tbiq edilir v\u0259 jurnalist, bloger, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 aktivistl\u0259ri v\u0259 s. \u00f6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r rahatl\u0131qla azadl\u0131qdan m\u0259hrum etm\u0259 c\u0259zas\u0131 il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0259za mexanizmi kimi h\u0259bsd\u0259n \u0259lav\u0259 zorla psixi x\u0259st\u0259 kimi t\u0259crid edilm\u0259, i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lma faktlar\u0131 da m\u00f6vcuddur. Ara\u015fd\u0131rma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir f\u0259al sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 videoya g\u00f6r\u0259 Psixiatriya X\u0259st\u0259xanas\u0131na yerl\u0259\u015fdiril\u0131b v\u0259 ba\u015fqa iki f\u0259al da siyasi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 payla\u015f\u0131mlar\u0131na g\u00f6r\u0259 i\u015find\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015fd\u0131rma s\u0259n\u0259di n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lir ki, Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Sad\u0259c\u0259, \u00f6z fikirl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259n aktivistl\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin problemini i\u015f\u0131qland\u0131ran jurnalistl\u0259r d\u0259 qanunsuz m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Bu m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r h\u0259m qanunvericiliy\u0259, h\u0259m d\u0259 praktikaya \u0259saslan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015fd\u0131rma s\u0259n\u0259dind\u0259 yekunda t\u00f6vsiy\u0259y\u0259 yer verilib. T\u00f6vsiy\u0259d\u0259 diffamasiyan\u0131n dekriminalla\u015fd\u0131r\u0131lmals\u0131, \u201c\u0130nformasiya, informasiyala\u015fd\u0131rma v\u0259 informasiyan\u0131n m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda\u201d Qanunun m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 normalar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 Konstitusiyaya v\u0259 Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131na (A\u0130HK) uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin (\u0130XM) 211-ci, 388-1-ci v\u0259 535-ci madd\u0259l\u0259rinin v\u0259 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 139-1-ci madd\u0259sinin suistifad\u0259sin\u0259 yol verilm\u0259m\u0259si, polisl\u0259rin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n siyasi t\u0259zyiq vasit\u0259si kimi istifad\u0259 etm\u0259m\u0259si, yerli m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yata h\u00f6rm\u0259t h\u00fcququnu balansla\u015fd\u0131rark\u0259n ictimai mara\u011fa s\u0259b\u0259b olan m\u00f6vzu, \u015f\u0259xsin ictimai rolu v\u0259 payla\u015f\u0131m\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri kimi amill\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131 olmas\u0131, eyni zamanda yerli m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin \u0259n a\u011f\u0131r sanksiyan\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n fikir v\u0259 ya payla\u015f\u0131m nifr\u0259t nitqi deyils\u0259, azadl\u0131qdan m\u0259hrum etm\u0259 c\u0259zas\u0131n\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259si z\u0259ruriliyi v\u0259 s. yer al\u0131b.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Demokratik T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0130nstitutunun (IDI) &#8220;G\u0259nc H\u00fcquq M\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259r&#8221; t\u0259liml\u0259rinin m\u0259zunlar\u0131ndan ibar\u0259t ara\u015fd\u0131rma qrupu Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rma s\u0259n\u0259di haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-20824","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-feed"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20824"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20826,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20824\/revisions\/20826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}