{"id":23570,"date":"2022-05-03T07:35:28","date_gmt":"2022-05-03T07:35:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irfs.org\/?p=23570"},"modified":"2022-05-03T07:35:34","modified_gmt":"2022-05-03T07:35:34","slug":"umumdunya-m%c9%99tbuat-azadligi-indeksind%c9%99-az%c9%99rbaycan-yen%c9%99-qeyri-azad-olk%c9%99l%c9%99r-arasindadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/news-feed\/umumdunya-m%c9%99tbuat-azadligi-indeksind%c9%99-az%c9%99rbaycan-yen%c9%99-qeyri-azad-olk%c9%99l%c9%99r-arasindadir\/","title":{"rendered":"\u00dcmumd\u00fcnya M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 \u0130ndeksind\u0259 Az\u0259rbaycan yen\u0259 qeyri-azad \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131ndad\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">May\u0131n 3-d\u0259 &#8211; Beyn\u0259lxalq M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcnd\u0259 &#8220;S\u0259rh\u0259dsiz Reportyorlar&#8221; (RSF) \u0259n\u0259n\u0259vi \u00dcmumd\u00fcnya M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 \u0130ndeksini d\u0259rc edib. Bu ara\u015fd\u0131rma d\u00fcnyada m\u0259tbuat sah\u0259sind\u0259 ged\u0259n \u00fcmumi prosesl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin h\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti \u0259ks etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">RSF-nin \u0130ndeksinin sayca 20-ci burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda 180 \u00f6lk\u0259 v\u0259 regionda jurnalistika f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u015f\u0259rait qiym\u0259tl\u0259ndirilir, informasiya sah\u0259sind\u0259 ciddi probleml\u0259r oldu\u011fu, nizamlaman\u0131n z\u0259ifl\u0259diyi v\u0259 dezinformasiya kanallar\u0131n\u0131n geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131, buna sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin d\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131\u011f\u0131 qeyd edilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 demokratik d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 avtoritar \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda a\u00e7\u0131q qar\u015f\u0131durma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 K\u0130V-\u0259 hakimiyy\u0259t v\u0259 ya oliqarxlar n\u0259zar\u0259t edir. \u0130l \u0259rzind\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 art\u0131b. Bel\u0259 ki, 12 \u00f6lk\u0259 siyah\u0131n\u0131n q\u0131rm\u0131z\u0131 hiss\u0259sind\u0259dir &#8211; bu, m\u0259tbuat\u0131 azad olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Onlar aras\u0131nda Belarus (153-c\u00fc yer), Az\u0259rbaycan (154), Rusiya (155) da var. Qeyd ed\u0259k ki, bir il \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan 166-c\u0131 yerd\u0259 idi. \u00d6lk\u0259nin reytinqd\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259si he\u00e7 d\u0259 m\u0259tbuat\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin v\u0259 ya hakimiyy\u0259tin siyas\u0259tinin d\u0259yi\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rmir. Sad\u0259c\u0259 olaraq&nbsp;art\u0131q, dem\u0259k olar ki, bo\u011fulacaq he\u00e7 kim qalmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fn pis v\u0259ziyy\u0259t \u015eimali Koreyada (180-ci yer), Eritreyada (179-cu yer), \u0130randa (178), T\u00fcrkm\u0259nistanda (177) v\u0259 \u00c7ind\u0259dir (176).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">RSF ekspertl\u0259ri azadl\u0131q s\u0259viyy\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259rk\u0259n h\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi, iqtisadi amill\u0259ri, qanunvericilik amill\u0259rini v\u0259 dig\u0259r amill\u0259ri, habel\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin siyas\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu m\u0259nada ba\u015fda Norve\u00e7 olmaqla, Skandinaviya \u00f6lk\u0259l\u0259ri yen\u0259 \u0259n azad \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Estoniya (4-c\u00fc yer) v\u0259 Litva (9) \u0259n azad \u00f6lk\u0259l\u0259r onlu\u011funa daxil olub.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avropa qit\u0259sind\u0259 Yunan\u0131stan Bolqar\u0131stan\u0131 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131raraq (91-ci yer) sonuncu yeri tutub (108). Bu t\u0259kam\u00fcl v\u0259 disparitet \u00fc\u00e7 \u0259sas t\u0259may\u00fcl\u00fc \u0259ks etdirir: birincisi, Avropa \u0130ttifaq\u0131nda jurnalistl\u0259r yen\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr: Yunan\u0131standa Qiorqos Karaivaz v\u0259 Niderlandda Piter R.de Fris tamamil\u0259 mafiaya xas \u00fcslubla soyuqqanl\u0131l\u0131qla g\u00fcll\u0259l\u0259nib. Maltada (78-ci yer) Dafna Karuana Qalitsiyan\u0131n v\u0259 Slovakiyada (27) Yan Kutsyak\u0131n q\u0259tlind\u0259 t\u0259qsirli olanlar indiy\u0259d\u0259k m\u00fchakim\u0259 olunmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avropan\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259 insan faci\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015fqa, Rusiyan\u0131n Ukraynaya qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259nin m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hvedici n\u0259tic\u0259l\u0259ri var. Rusiyan\u0131n 24 fevral 2022-ci ild\u0259 ba\u015flayan t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn ilk ay\u0131 \u0259rzind\u0259 \u0259n az be\u015f jurnalist v\u0259 K\u0130V i\u015f\u00e7isi at\u0131\u015fma n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak olub. Rus ordusu i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 x\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rini h\u0259d\u0259f al\u0131b v\u0259 yerli K\u0130V-l\u0259ri \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa c\u0259lb etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Rusiyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u00f6kum\u0259t informasiya \u00fcz\u0259rind\u0259 total n\u0259zar\u0259t qurub, geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u0259rbi senzura t\u0259tbiq edib, K\u0130V-l\u0259ri bloklay\u0131b v\u0259 b\u0259zi jurnalistl\u0259ri t\u0259qib ed\u0259r\u0259k, onlar\u0131 k\u00fctl\u0259vi m\u00fchacir\u0259t\u0259 m\u0259cbur edib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 b\u0259z\u0259n K\u0130V-in m\u0259qal\u0259l\u0259ri hakimiyy\u0259tin naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olduqda, bu K\u0130V-l\u0259r&nbsp;Rusiya t\u0259nziml\u0259yicil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n bloklan\u0131r. Orta Asiyada&nbsp;is\u0259 yerli hakimiyy\u0259tl\u0259r m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin i\u015fq\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda daha &#8220;bit\u0259r\u0259f&#8221; davranmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;K\u0130V-l\u0259r\u0259 t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 super prezident sistemi v\u0259 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u0131n avtoritarizmi m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inkar edilm\u0259si v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 il\u0259 m\u00fc\u015faiy\u0259t olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May\u0131n 3-d\u0259 &#8211; Beyn\u0259lxalq M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fcnd\u0259 &#8220;S\u0259rh\u0259dsiz Reportyorlar&#8221; (RSF) \u0259n\u0259n\u0259vi \u00dcmumd\u00fcnya M\u0259tbuat Azadl\u0131\u011f\u0131 \u0130ndeksini d\u0259rc edib. Bu ara\u015fd\u0131rma d\u00fcnyada m\u0259tbuat sah\u0259sind\u0259 ged\u0259n \u00fcmumi prosesl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin h\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti \u0259ks etdirir. RSF-nin \u0130ndeksinin sayca 20-ci burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda 180 \u00f6lk\u0259 v\u0259 regionda jurnalistika f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u015f\u0259rait qiym\u0259tl\u0259ndirilir, informasiya sah\u0259sind\u0259 ciddi probleml\u0259r oldu\u011fu, nizamlaman\u0131n z\u0259ifl\u0259diyi v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-23570","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-feed"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23570"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23572,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23570\/revisions\/23572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}