{"id":29440,"date":"2024-11-16T10:06:05","date_gmt":"2024-11-16T10:06:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.irfs.org\/?p=29440"},"modified":"2024-11-16T10:06:05","modified_gmt":"2024-11-16T10:06:05","slug":"cop29-da-balina-ovu-v%c9%99-d%c9%99nizin-d%c9%99rinlikl%c9%99rind%c9%99n-faydali-qazintilarin-hasilatina-qarsi-etiraz-diqq%c9%99ti-c%c9%99lb-etdi-lakin-qrupun-t%c9%99skili-il%c9%99-bagli-suallar-qalm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/news-feed\/cop29-da-balina-ovu-v%c9%99-d%c9%99nizin-d%c9%99rinlikl%c9%99rind%c9%99n-faydali-qazintilarin-hasilatina-qarsi-etiraz-diqq%c9%99ti-c%c9%99lb-etdi-lakin-qrupun-t%c9%99skili-il%c9%99-bagli-suallar-qalm\/","title":{"rendered":"COP29-da balina ovu v\u0259 d\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n hasilat\u0131na qar\u015f\u0131 etiraz diqq\u0259ti c\u0259lb etdi, lakin qrupun t\u0259\u015fkili il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar qalmaqdad\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-medium\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"520\" height=\"347\" src=\"https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/raket-520x347.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-29438\" srcset=\"https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/raket-520x347.webp 520w, https:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/raket.webp 750w\" sizes=\"(max-width: 520px) 100vw, 520px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Builki COP29 iqlim konfrans\u0131n\u0131n aktiv s\u0259hn\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc FINS T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc adland\u0131ran bir qrup t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edil\u0259n balina ovu v\u0259 d\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n hasilat\u0131na qar\u015f\u0131 etiraz n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin diqq\u0259tini c\u0259lb edib. Lakin qrupun legitimliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yaran\u0131r, \u00e7\u00fcnki \u0130nternetd\u0259 axtar\u0131\u015f onun m\u00f6vcudlu\u011funa dair da\u011f\u0131n\u0131q qeydl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa \u00e7ox az d\u0259lil verir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fsas konfrans zal\u0131n\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda \u201cya\u015f\u0131l zona\u201dda ke\u00e7iril\u0259n etiraz aksiyas\u0131 zaman\u0131 f\u0259allar \u201cBalinalar\u0131m\u0131z\u0131 xilas edin\u201d v\u0259 \u201cD\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n hasilat\u0131n\u0131 dayand\u0131r\u0131n\u201d kimi \u015f\u00fcarlar yaz\u0131lm\u0131\u015f plakatlar qald\u0131r\u0131blar. FINS T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Elissa Mey Fillips COP29 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dayanmadan davam ed\u0259n ticari balina ovuna qar\u015f\u0131 t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBiz balina ovuna etiraz etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn buraday\u0131q. D\u00fcnyan\u0131n b\u0259zi yerl\u0259rind\u0259 bu, h\u0259l\u0259 d\u0259 ba\u015f verir. Ticari balina ovu il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaqda davam ed\u0259n \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259 var: \u0130slandiya, Yaponiya v\u0259 Norve\u00e7\u201d, dey\u0259 Fillips bildirib. \u201cBiz bu t\u0259cr\u00fcb\u0259nin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcud oldu\u011funa diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k v\u0259 COP29 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ticari balina ovunu dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq ist\u0259yirik. Bu, 2024-c\u00fc ild\u0259 bitm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etirazda Norve\u00e7in \u00f6z d\u0259niz \u0259razil\u0259rind\u0259 d\u0259rinlikd\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 hasilat\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k planlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar da vur\u011fulan\u0131b. F\u0259allar h\u00f6kum\u0259tin yerli \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 lisenziya verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn atd\u0131\u011f\u0131 son add\u0131mlara diqq\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r ki, bu da \u0259traf m\u00fchitin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 deqradasiyas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Etiraz\u00e7\u0131lar Norve\u00e7in d\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259ki ehtiyatlar\u0131n\u0131n istismar\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan 800-d\u0259n \u00e7ox beyn\u0259lxalq alimin imzalad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259t\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k, Norve\u00e7 h\u00f6kum\u0259tini strategiyas\u0131n\u0131 yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNorve\u00e7 n\u0259inki balina ovuna icaz\u0259 verir, h\u0259m d\u0259 ona subsidiya verir\u201d, dey\u0259 Fillips \u0259lav\u0259 edib. \u201cBalina ovlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn kvotalar ke\u00e7\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 15%-d\u0259n \u00e7ox art\u0131b v\u0259 \u0259tin \u00e7ox hiss\u0259sind\u0259n ev heyvanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yem kimi istifad\u0259 olunur. Bu, bizim d\u0259niz irsimizin q\u0259buledilm\u0259z istifad\u0259sidir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Etiraz sosial mediada geni\u015f v\u00fcs\u0259t ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u00f6kum\u0259ty\u00f6nl\u00fc mediada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda, FINS T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 daha d\u0259rind\u0259n n\u0259z\u0259r salmaq t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furdu. Google v\u0259 dig\u0259r axtar\u0131\u015f sisteml\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 bu t\u0259\u015fkilat haqq\u0131nda m\u0259lumat tapmaq c\u0259hdl\u0259ri bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si olmayan iki ke\u00e7id istisna olmaqla, c\u00fczi n\u0259tic\u0259 verdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FINS haqq\u0131nda ilk qeyd Norve\u00e7d\u0259n g\u0259lir, burada abbreviatura Tronheymd\u0259ki Norve\u00e7 Elm v\u0259 Texnologiya Universitetind\u0259 (NTNU) bir proqramd\u0131r. 2014-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f bu FINS t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 g\u0259nc beyn\u0259lxalq aliml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn karyera imkanlar\u0131na diqq\u0259t yetirir v\u0259 onlara Marie Sklodowska Curie Action (MSCA) postdoktoranl\u0131q t\u0259qa\u00fcdl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yollar t\u0259klif edir. Proqram\u0131n d\u0259niz m\u00fchitinin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 ya d\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 hasilat\u0131na v\u0259 ya balina ovuna qar\u015f\u0131 f\u0259all\u0131qla he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FINS haqq\u0131nda ikinci qeyd Mayamid\u0259 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131, burada d\u0259niz elmi sah\u0259sind\u0259 g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f yerli t\u0259hsil t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 aiddir. Fulbrayt t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc v\u0259 Shark Research and Conservation (SRC) proqram\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259\u00e7isi Culia Uiddenin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi bu FINS t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc orta v\u0259 yuxar\u0131 sinif \u015fagirdi olan q\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn mentorlu\u011fa x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259kl\u0259, k\u00f6p\u0259kbal\u0131qlar\u0131n\u0131n etiketl\u0259nm\u0259si v\u0259 d\u0259niz t\u0259dqiqatlar\u0131nda praktiki t\u0259cr\u00fcb\u0259 t\u0259qdim edir. Burada da COP29-da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan etirazlarla he\u00e7 bir \u0259laq\u0259 yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FINS Initiative missiyas\u0131n\u0131n COP29 etiraz\u0131nda b\u0259yan etdiyi missiyas\u0131 il\u0259 onun Norve\u00e7 v\u0259 AB\u015e-dak\u0131 m\u0259lum \u0259laq\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzluq qrupun m\u0259n\u015f\u0259yi v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub. \u018ftraf m\u00fchit f\u0259allar\u0131 v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li konfrans \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi olaraq yarad\u0131lm\u0131\u015f c\u0259bh\u0259 v\u0259 ya m\u00fcv\u0259qq\u0259ti koalisiya ola bil\u0259c\u0259yind\u0259n narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131 ifad\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Norve\u00e7in balina ovu v\u0259 d\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 hasilat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 siyas\u0259tin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n etiraz \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259ssas bir vaxta t\u0259sad\u00fcf edir. Norve\u00e7 beyn\u0259lxalq m\u00fchafiz\u0259 s\u0259yl\u0259rin\u0259 zidd olaraq ticari balina ovuna icaz\u0259 verm\u0259y\u0259 davam ed\u0259n azsayl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri olaraq qal\u0131r. H\u00f6kum\u0259t m\u0259d\u0259ni \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f ciddi \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 olunan kvota sistemin\u0259 istinad etm\u0259kl\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00fcdafi\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n hasilata g\u0259linc\u0259, Norve\u00e7 iddia edir ki, onun b\u00f6y\u00fck sualt\u0131 mineral ehtiyatlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k batareyalar v\u0259 b\u0259rpa olunan enerji infrastrukturu \u00fc\u00e7\u00fcn nadir torpaq metallar\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n ya\u015f\u0131l texnologiyalara ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. \u201cBiz ekoloji probleml\u0259ri d\u0259rk edirik, lakin bizim yana\u015fmam\u0131z sa\u011flam elmi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanacaq\u201d, dey\u0259 Norve\u00e7 Neft v\u0259 Energetika Nazirliyinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haz\u0131rda bel\u0259 bir sual qal\u0131r: FINS t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn arxas\u0131nda h\u0259qiq\u0259t\u0259n kim dayan\u0131r v\u0259 onlar\u0131n \u0259sl motivl\u0259ri n\u0259dir? Onlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259 etdiyi m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7oxlar\u0131n\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b olsa da,qrupun qeyri-\u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 onun etibar\u0131na v\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259diyi mesaja x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Dezinformasiyan\u0131n asanl\u0131qla yay\u0131la bildiyi bir d\u00fcnyada \u0259traf m\u00fchit h\u0259r\u0259kat\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259diyi ictimaiyy\u0259tin etibar\u0131n\u0131 itirm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u015f\u0259ffaf olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">COP29-da FINS t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn tarixi, b\u0259lk\u0259 d\u0259, ba\u015fa \u00e7atmaqdan \u00e7ox uzaqd\u0131r, lakin bu tarix inki\u015faf etdikc\u0259 ekoloji \u0259dal\u0259t u\u011frunda qlobal m\u00fcbariz\u0259d\u0259 aktivlik, t\u0259bli\u011fat v\u0259 h\u0259qiqiliyin m\u00fcr\u0259kk\u0259b qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259sini xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Builki COP29 iqlim konfrans\u0131n\u0131n aktiv s\u0259hn\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc FINS T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc adland\u0131ran bir qrup t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edil\u0259n balina ovu v\u0259 d\u0259nizin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n hasilat\u0131na qar\u015f\u0131 etiraz n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin diqq\u0259tini c\u0259lb edib. Lakin qrupun legitimliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yaran\u0131r, \u00e7\u00fcnki \u0130nternetd\u0259 axtar\u0131\u015f onun m\u00f6vcudlu\u011funa dair da\u011f\u0131n\u0131q qeydl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa \u00e7ox az d\u0259lil verir. \u018fsas konfrans zal\u0131n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-29440","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-feed"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29440"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29441,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29440\/revisions\/29441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}