![\"\"\/](\"http:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/foto-po--umolcaniyu.jpg\" "\\"\\"")
10 Dekabr, 2009<\/div>\n <\/div>\n
Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259rinin C\u0259nubi Qafqaz \u015e\u0259b\u0259k\u0259si üzvl\u0259ri 10 Dekabr – Beyn\u0259lxalq \u0130nsan Haqlar\u0131 günü münasib\u0259til\u0259 azadl\u0131q, b\u0259rab\u0259rlik v\u0259 \u0259dal\u0259t u\u011frunda mübariz\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259qdir edir. <\/div>\n
<\/p>\n
Biz C\u0259nubi Qafqaz\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n hüquqlar\u0131n\u0131 müdafi\u0259 etdiyi üçün öz \u015f\u0259xsi u\u011furlar\u0131n\u0131n qurban\u0131na çevril\u0259n-insan haqlar\u0131 u\u011frunda qeyri-zorak\u0131 i\u015fl\u0259rinin \u0259v\u0259zind\u0259 dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n tez-tez repressiya v\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n müxt\u0259lif formalar\u0131 il\u0259 üzl\u0259\u015f\u0259n insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 dünyan\u0131n bir hiss\u0259si oldu\u011funu t\u0259\u0259ssüfl\u0259 q\u0259bul edirik.
2009-cu ild\u0259 Erm\u0259nistan, Az\u0259rbaycan v\u0259 Gürcüstanda hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 ba\u015fqa v\u0259t\u0259nda\u015flara qar\u015f\u0131 qorxu, i\u015fg\u0259nc\u0259, pis davran\u0131\u015f, qanunsuz h\u0259bs v\u0259 saxlamalar, \u0259dal\u0259tsiz m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r, diffamasiya kampaniyalar\u0131 v\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015fqa formalar\u0131 davam edir.
Bundan \u0259lav\u0259, bel\u0259 zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131na qar\u015f\u0131 c\u0259zas\u0131zl\u0131q da geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 qalmaqdad\u0131r.
2009-cu ild\u0259 QHT-l\u0259rin v\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin i\u015fini t\u0259nziml\u0259y\u0259n hüquqi \u0259saslar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq üçün C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 hökum\u0259tl\u0259rin ciddi, mü\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 müv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tli c\u0259hdl\u0259rinin \u015fahid olmu\u015fuq.
Az\u0259rbaycan <\/strong>
\u0130yul ay\u0131nda Az\u0259rbaycanda “QHT-l\u0259r v\u0259 Fondlar haqq\u0131nda” qanuna düz\u0259li\u015fl\u0259r t\u0259qdim olundu. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 düz\u0259li\u015fl\u0259r t\u0259qdim olundu\u011fu kimi q\u0259bul olunmasa da, Az\u0259rbaycanda QHT-l\u0259rin i\u015fini v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131ran düz\u0259li\u015fl\u0259r q\u0259bul edilmi\u015fdir.
Haz\u0131rk\u0131 qanuna gör\u0259, \u0259g\u0259r bir QHT aprel ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259n gec olmamaq \u015f\u0259rti il\u0259 v\u0259 icraedici orqandan yaz\u0131l\u0131 bildiri\u015f ald\u0131qdan sonra maliyy\u0259 hesabat\u0131n\u0131 yoxlan\u0131\u015fa t\u0259qdim etm\u0259s\u0259, h\u0259min QHT Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 müvafiq olaraq m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Mü\u0259yy\u0259n olunmu\u015f vaxt müdd\u0259tind\u0259 hesabat\u0131n m\u0259tninin v\u0259 onlar\u0131n yoxlan\u0131\u015fa t\u0259qdim edilm\u0259 qaydalar\u0131n\u0131n formas\u0131 icraedici orqan t\u0259r\u0259find\u0259n mü\u0259yy\u0259n olunur.
Gürcüstan <\/strong>
M\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 qanunlar h\u0259mçinin Gürcüstanda da q\u0259bul olunub: 1) ba\u015fqalar\u0131n\u0131n hüquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na t\u0259hlük\u0259 yaratmayan v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 yüks\u0259k ictimai d\u0259y\u0259rl\u0259ri qorumaq üçün vacib olmayan v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 sülh \u015f\u0259raitind\u0259 toplant\u0131 v\u0259 nümayi\u015f\u0259 müdaxil\u0259y\u0259 icaz\u0259 ver\u0259n Toplant\u0131 v\u0259 Nümayi\u015f hüququna düz\u0259li\u015fl\u0259r. 2) inzibati saxlanma 30 günd\u0259n 90 gün\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131b. \u0130ctimai qaydan\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozan cüzi xuliqanl\u0131q hallar\u0131ndan ba\u015fqa f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r zaman\u0131 bel\u0259 saxlanma hal\u0131 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r.
“Polisl\u0259r haqq\u0131nda” qanuna dig\u0259r düz\u0259li\u015fl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar v\u0259 Parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259llini gözl\u0259y\u0259n AB\u015e V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r Akt\u0131na uy\u011fun qanun layih\u0259sin\u0259 ox\u015far qanun layih\u0259sin\u0259 gör\u0259 narahatl\u0131qlar h\u0259l\u0259 d\u0259 qal\u0131r. \u018fg\u0259r qanun indiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu kimi q\u0259bul edils\u0259, h\u0259r iki qanunun icraedici hakimiyy\u0259tin mülki azadl\u0131qlar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq üçün s\u0259lahiyy\u0259ti artacaq.
Erm\u0259nistan<\/strong>
QHT-l\u0259r üz\u0259rind\u0259 ciddi hökum\u0259t n\u0259zar\u0259ti yaradan düz\u0259li\u015fl\u0259r Erm\u0259nistan Parlamentind\u0259 d\u0259 q\u0259bulunu gözl\u0259yir. Qanun layih\u0259sin\u0259 gör\u0259, QHT-l\u0259r h\u0259r dörd ild\u0259n bir ümumi toplant\u0131 keçirm\u0259li, h\u0259r il maliyy\u0259 hesabat\u0131 da daxil olmaqla \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 v\u0259 vergi xidm\u0259tin\u0259 11 hesabat t\u0259qdim etm\u0259li, eyni zamanda QHT-l\u0259rin r\u0259hb\u0259r v\u0259 i\u015fçil\u0259ri bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat\u0131 yoxlan\u0131\u015fa t\u0259qdim etm\u0259lidirl\u0259r.
Bu faktlar bir daha göst\u0259rir ki, ölk\u0259d\u0259 QHT-l\u0259r\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 hücum t\u0259sirl\u0259ri heç vaxt h\u0259min ölk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259, xüsusil\u0259 regional kontekstd\u0259 qalm\u0131r.
T\u0259hlük\u0259li bir \u0259n\u0259n\u0259 meydana g\u0259lib v\u0259 h\u0259r üç ölk\u0259d\u0259 cinay\u0259t qurban\u0131na çevrilm\u0259k riski var. Bundan ba\u015fqa bu ölk\u0259l\u0259rd\u0259 zorak\u0131l\u0131q tör\u0259d\u0259nl\u0259rd\u0259n çox zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qalanlar\u0131n c\u0259zalanmas\u0131 t\u0259hlük\u0259si mövcuddur.
Bu bax\u0131mdan bir neç\u0259 misal: <\/strong>
Erm\u0259nistanda insan haqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar f\u0259al M\u0259ri\u0259m \u015eaxudyan saxta ittihamlarla günahland\u0131r\u0131l\u0131b, daha sonra is\u0259 onu Erm\u0259nistandak\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259n birind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 cinsi zorak\u0131l\u0131q etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 video sujet nümayi\u015f etm\u0259kl\u0259 ittiham edibl\u0259r.
Tan\u0131nm\u0131\u015f hüquq müdafi\u0259çisi v\u0259 Hüquqi T\u0259hsil C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri \u0130ntiqam \u018fliyev v\u0259 Hüquqi T\u0259hsil C\u0259miyy\u0259tinin hüquq\u015fünas\u0131 Nurlana \u018fliyeva Az\u0259rbaycanda Mülki M\u0259hk\u0259m\u0259 Q\u0259rar\u0131n\u0131n icra olunmama\u011f\u0131 üçün kriminal t\u0259qib v\u0259 h\u0259bs olunma t\u0259hlük\u0259si il\u0259 üzl\u0259\u015fibl\u0259r. M\u0259hk\u0259m\u0259 onlardan mü\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 öd\u0259m\u0259l\u0259rini v\u0259 haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 hesabatda guya “hakiml\u0259rin \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tini” alçaltd\u0131qlar\u0131 üçün t\u0259kzib d\u0259 n\u0259\u015fr etm\u0259yi t\u0259l\u0259b edib. Hesabatda is\u0259 \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 ayr\u0131-seçkilik haqq\u0131ndak\u0131 faktlar da daxil olmaqla h\u0259min m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259 qüsurlar\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 çatd\u0131r\u0131b.
“7 Noyabr” h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n f\u0259allar\u0131 – Dachi Tsaguria, Jaba Jishkariani v\u0259 \u0130rakli Kordzaia noyabr\u0131n 23-d\u0259 Gürcüstan Parlamenti binas\u0131ndan 25-30 metr aral\u0131da keçiril\u0259n aksiya zaman\u0131 inzibati i\u015fl\u0259r üzr\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edilib v\u0259 onlar c\u0259rim\u0259l\u0259nibl\u0259r.
Halbuki, toplant\u0131 v\u0259 nümayi\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun Parlamentin 20 metr radius ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259n aral\u0131 aksiyan\u0131n keçirilm\u0259sini qada\u011fan edir.
Bu g\u0259nc f\u0259allar insan haqlar\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 zor t\u0259tbiq ed\u0259n polisl\u0259rin qurban\u0131 olmu\u015f iki m\u0259\u015fhur \u015f\u0259xsin – Amiran Robakidze v\u0259 Sandro Girgvlianinin \u015f\u0259kill\u0259rini \u0259ll\u0259rind\u0259 tutaraq parlamentin binas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda dayan\u0131rlarm\u0131\u015f.
H\u0259r üçü “\u0130ctimai televiziya Xalq üçündür<\/em> ” \u015füar\u0131 olan afi\u015falar\u0131 nümayi\u015f etdiribl\u0259r.
H\u0259r üç ölk\u0259d\u0259 ifad\u0259 v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 sah\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t h\u0259l\u0259 d\u0259 kritik olaraq qalmaqdad\u0131r. Az\u0259rbaycanda diffamasiya h\u0259l\u0259 d\u0259 cinay\u0259t hesab olunur. Qeyri \u015f\u0259ffaf m\u0259tbuat sahibkarl\u0131\u011f\u0131, ictimai yay\u0131mç\u0131lar da daxil olmaqla m\u0259tbuat\u0131n dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa senzuras\u0131 Gürcüstan v\u0259 Erm\u0259nistanda demokratik inki\u015faf üçün ciddi probleml\u0259r yarad\u0131r.
Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda 5 jurnalist v\u0259 2 bloqçu pe\u015f\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259li olaraq müxt\u0259lif ittihamlarla h\u0259bsd\u0259dir.
Az\u0259rbaycanda müvafiq müalic\u0259 il\u0259 t\u0259min olunmad\u0131\u011f\u0131na gör\u0259 v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t ç\u0259k\u0259n “Bizim yol” q\u0259zetinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Mü\u015ffiq Hüseynovun s\u0259hh\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qalmaqdad\u0131r.
H\u0259r üç ölk\u0259d\u0259 jurnalistl\u0259r fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rlar v\u0259 bir qayda olaraq günahkarlar c\u0259zas\u0131z qalmaqdad\u0131rlar.
Bu hallar v\u0259 tendensiyalar Az\u0259rbaycanda, Gürcüstanda, Erm\u0259nistanda insan haqlar\u0131 v\u0259 qanunlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 ciddi probleml\u0259rin oldu\u011funu göst\u0259rir. Bundan \u0259lav\u0259, mövcud v\u0259ziyy\u0259t bu ölk\u0259l\u0259rd\u0259ki hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 h\u0259mçinin dig\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flara m\u0259nfi t\u0259sir edir v\u0259 probleml\u0259rin say\u0131 bitmir. Bel\u0259 ç\u0259tin bir mühitd\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin rolunun vacibliyi art\u0131r v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 onlar\u0131 t\u0259hlük\u0259 alt\u0131nda qoyur.
C\u0259nubi Qafqazda hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin qorunmas\u0131na xüsusi diqq\u0259tin yetirilm\u0259si, onlar\u0131n i\u015finin müdafi\u0259 olunmas\u0131, insan haqlar\u0131 v\u0259 qanunun rolu sah\u0259sind\u0259ki narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 vacibdir.
BMT-nin keçmi\u015f ba\u015f katibi Kofi Annan son ill\u0259rd\u0259n al\u0131nan d\u0259rsi bütün dünyaya xat\u0131rladaraq bildirmi\u015fdi ki, hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin hüquqlar\u0131 pozularsa onda bizim ham\u0131m\u0131z\u0131n hüquqlar\u0131 da t\u0259hlük\u0259 alt\u0131na dü\u015fmü\u015f olur v\u0259 daha az müdafi\u0259 olunaruq. \u015e\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 üzv olan 30 t\u0259\u015fkilat BMT-nin, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n, AT\u018fT-in v\u0259 dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259 ça\u011f\u0131r\u0131\u015f edir:
•<\/strong>Xüsusi hallarda müdaxil\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, insan haqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bütün vasit\u0259l\u0259r tam \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 köm\u0259kl\u0259rini art\u0131rs\u0131nlar;
• <\/strong>BMT-nin v\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n B\u0259yannam\u0259sini effektli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata keçirm\u0259k, dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n T\u0259limatlar\u0131, Az\u0259rbaycanda, Erm\u0259nistanda v\u0259 Gürcüstanda v\u0259 dig\u0259r ölk\u0259l\u0259rd\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n missiyas\u0131n\u0131 effektli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata keçirm\u0259k üçün müvafiq t\u0259dbirl\u0259r görülm\u0259li;
•<\/strong> \u0130nsan Haqlar\u0131 üzr\u0259 BMT-nin Ali Komissar\u0131 v\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Komissar\u0131n\u0131n, Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259ri üzr\u0259 BMT-nin xüsusi nümay\u0259nd\u0259sinin mü\u0259ssis\u0259l\u0259rini laz\u0131mi siyasi yard\u0131mla t\u0259min etm\u0259k , onlar\u0131n i\u015fin\u0259 v\u0259sait ay\u0131rmaq v\u0259 z\u0259ruri vasit\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259min edilm\u0259li;
•<\/strong> Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 yard\u0131m ed\u0259n mövcud t\u0259\u015fkilat v\u0259 proqramlar üçün xüsusi fondlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 üçün maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 t\u0259min edilm\u0259li.
Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259rinin C\u0259nubi Qafqaz \u015e\u0259b\u0259k\u0259si üzvl\u0259ri Avropa \u015euras\u0131 v\u0259 Avropa Birliyin\u0259 üzv ölk\u0259l\u0259r h\u0259mçinin dig\u0259r demokratik ölk\u0259l\u0259ri t\u0259hlük\u0259li v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan hüquq müdafi\u0259çil\u0259rini qorumaq v\u0259 müdafi\u0259 etm\u0259k üçün müvafiq t\u0259dbirl\u0259r görm\u0259y\u0259 ça\u011f\u0131r\u0131r:
– Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 üzvl\u0259ri t\u0259hlük\u0259 il\u0259 üzl\u0259\u015fdikd\u0259 onlara humanitar v\u0259 ya fövq\u0259lad\u0259 vizalar\u0131n verilm\u0259si üçün t\u0259dbir görülm\u0259li;
– Üçüncü ölk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hlük\u0259 il\u0259 üzl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 ya daimi t\u0259qibl\u0259rd\u0259n yard\u0131ma ehtiyac\u0131 olan hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k olmaq üçün müvafiq ölçü götürm\u0259k;
– Hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iddialar üzr\u0259 keçiril\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri mü\u015fahid\u0259 etm\u0259k;
•<\/strong> Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259ri, h\u0259mçinin yard\u0131mla t\u0259min olunan proqramlar üçün xüsusi fondlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 üçün maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131na xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k.
• <\/strong>Ölk\u0259 startegiyalar\u0131n\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda v\u0259 h\u0259yata keçirilm\u0259sind\u0259 Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Avropa Birliyinin T\u0259limatlar\u0131na öhd\u0259likl\u0259rin\u0259 xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k.
Beyn\u0259lxalq Donor t\u0259\u015fkilatlar:<\/strong>
•<\/strong> Demokratikl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 insan haqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 davaml\u0131 d\u0259yi\u015fikliyi t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin t\u0259hlük\u0259sizliyin\u0259 xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k;
• <\/strong>Ölk\u0259nin yerli v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar zaman\u0131 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rini bu i\u015f\u0259 c\u0259lb etm\u0259k;
•<\/strong> Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259ri, h\u0259mçinin yard\u0131mla t\u0259min olunan proqramlar üçün xüsusi fondlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 üçün maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131na xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k.<\/div>\n
2009-cu ild\u0259 Erm\u0259nistan, Az\u0259rbaycan v\u0259 Gürcüstanda hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 ba\u015fqa v\u0259t\u0259nda\u015flara qar\u015f\u0131 qorxu, i\u015fg\u0259nc\u0259, pis davran\u0131\u015f, qanunsuz h\u0259bs v\u0259 saxlamalar, \u0259dal\u0259tsiz m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r, diffamasiya kampaniyalar\u0131 v\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015fqa formalar\u0131 davam edir.
Bundan \u0259lav\u0259, bel\u0259 zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131na qar\u015f\u0131 c\u0259zas\u0131zl\u0131q da geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 qalmaqdad\u0131r.
2009-cu ild\u0259 QHT-l\u0259rin v\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin i\u015fini t\u0259nziml\u0259y\u0259n hüquqi \u0259saslar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq üçün C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 hökum\u0259tl\u0259rin ciddi, mü\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 müv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tli c\u0259hdl\u0259rinin \u015fahid olmu\u015fuq.
Az\u0259rbaycan <\/strong>
\u0130yul ay\u0131nda Az\u0259rbaycanda “QHT-l\u0259r v\u0259 Fondlar haqq\u0131nda” qanuna düz\u0259li\u015fl\u0259r t\u0259qdim olundu. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 düz\u0259li\u015fl\u0259r t\u0259qdim olundu\u011fu kimi q\u0259bul olunmasa da, Az\u0259rbaycanda QHT-l\u0259rin i\u015fini v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131ran düz\u0259li\u015fl\u0259r q\u0259bul edilmi\u015fdir.
Haz\u0131rk\u0131 qanuna gör\u0259, \u0259g\u0259r bir QHT aprel ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259n gec olmamaq \u015f\u0259rti il\u0259 v\u0259 icraedici orqandan yaz\u0131l\u0131 bildiri\u015f ald\u0131qdan sonra maliyy\u0259 hesabat\u0131n\u0131 yoxlan\u0131\u015fa t\u0259qdim etm\u0259s\u0259, h\u0259min QHT Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunvericiliyin\u0259 müvafiq olaraq m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Mü\u0259yy\u0259n olunmu\u015f vaxt müdd\u0259tind\u0259 hesabat\u0131n m\u0259tninin v\u0259 onlar\u0131n yoxlan\u0131\u015fa t\u0259qdim edilm\u0259 qaydalar\u0131n\u0131n formas\u0131 icraedici orqan t\u0259r\u0259find\u0259n mü\u0259yy\u0259n olunur.
Gürcüstan <\/strong>
M\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 qanunlar h\u0259mçinin Gürcüstanda da q\u0259bul olunub: 1) ba\u015fqalar\u0131n\u0131n hüquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na t\u0259hlük\u0259 yaratmayan v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 yüks\u0259k ictimai d\u0259y\u0259rl\u0259ri qorumaq üçün vacib olmayan v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 sülh \u015f\u0259raitind\u0259 toplant\u0131 v\u0259 nümayi\u015f\u0259 müdaxil\u0259y\u0259 icaz\u0259 ver\u0259n Toplant\u0131 v\u0259 Nümayi\u015f hüququna düz\u0259li\u015fl\u0259r. 2) inzibati saxlanma 30 günd\u0259n 90 gün\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131b. \u0130ctimai qaydan\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozan cüzi xuliqanl\u0131q hallar\u0131ndan ba\u015fqa f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r zaman\u0131 bel\u0259 saxlanma hal\u0131 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r.
“Polisl\u0259r haqq\u0131nda” qanuna dig\u0259r düz\u0259li\u015fl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar v\u0259 Parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259llini gözl\u0259y\u0259n AB\u015e V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r Akt\u0131na uy\u011fun qanun layih\u0259sin\u0259 ox\u015far qanun layih\u0259sin\u0259 gör\u0259 narahatl\u0131qlar h\u0259l\u0259 d\u0259 qal\u0131r. \u018fg\u0259r qanun indiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu kimi q\u0259bul edils\u0259, h\u0259r iki qanunun icraedici hakimiyy\u0259tin mülki azadl\u0131qlar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq üçün s\u0259lahiyy\u0259ti artacaq.
Erm\u0259nistan<\/strong>
QHT-l\u0259r üz\u0259rind\u0259 ciddi hökum\u0259t n\u0259zar\u0259ti yaradan düz\u0259li\u015fl\u0259r Erm\u0259nistan Parlamentind\u0259 d\u0259 q\u0259bulunu gözl\u0259yir. Qanun layih\u0259sin\u0259 gör\u0259, QHT-l\u0259r h\u0259r dörd ild\u0259n bir ümumi toplant\u0131 keçirm\u0259li, h\u0259r il maliyy\u0259 hesabat\u0131 da daxil olmaqla \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 v\u0259 vergi xidm\u0259tin\u0259 11 hesabat t\u0259qdim etm\u0259li, eyni zamanda QHT-l\u0259rin r\u0259hb\u0259r v\u0259 i\u015fçil\u0259ri bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat\u0131 yoxlan\u0131\u015fa t\u0259qdim etm\u0259lidirl\u0259r.
Bu faktlar bir daha göst\u0259rir ki, ölk\u0259d\u0259 QHT-l\u0259r\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 hücum t\u0259sirl\u0259ri heç vaxt h\u0259min ölk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259, xüsusil\u0259 regional kontekstd\u0259 qalm\u0131r.
T\u0259hlük\u0259li bir \u0259n\u0259n\u0259 meydana g\u0259lib v\u0259 h\u0259r üç ölk\u0259d\u0259 cinay\u0259t qurban\u0131na çevrilm\u0259k riski var. Bundan ba\u015fqa bu ölk\u0259l\u0259rd\u0259 zorak\u0131l\u0131q tör\u0259d\u0259nl\u0259rd\u0259n çox zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qalanlar\u0131n c\u0259zalanmas\u0131 t\u0259hlük\u0259si mövcuddur.
Bu bax\u0131mdan bir neç\u0259 misal: <\/strong>
Erm\u0259nistanda insan haqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar f\u0259al M\u0259ri\u0259m \u015eaxudyan saxta ittihamlarla günahland\u0131r\u0131l\u0131b, daha sonra is\u0259 onu Erm\u0259nistandak\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259n birind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 cinsi zorak\u0131l\u0131q etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 video sujet nümayi\u015f etm\u0259kl\u0259 ittiham edibl\u0259r.
Tan\u0131nm\u0131\u015f hüquq müdafi\u0259çisi v\u0259 Hüquqi T\u0259hsil C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri \u0130ntiqam \u018fliyev v\u0259 Hüquqi T\u0259hsil C\u0259miyy\u0259tinin hüquq\u015fünas\u0131 Nurlana \u018fliyeva Az\u0259rbaycanda Mülki M\u0259hk\u0259m\u0259 Q\u0259rar\u0131n\u0131n icra olunmama\u011f\u0131 üçün kriminal t\u0259qib v\u0259 h\u0259bs olunma t\u0259hlük\u0259si il\u0259 üzl\u0259\u015fibl\u0259r. M\u0259hk\u0259m\u0259 onlardan mü\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 öd\u0259m\u0259l\u0259rini v\u0259 haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 hesabatda guya “hakiml\u0259rin \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tini” alçaltd\u0131qlar\u0131 üçün t\u0259kzib d\u0259 n\u0259\u015fr etm\u0259yi t\u0259l\u0259b edib. Hesabatda is\u0259 \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 ayr\u0131-seçkilik haqq\u0131ndak\u0131 faktlar da daxil olmaqla h\u0259min m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259 qüsurlar\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 çatd\u0131r\u0131b.
“7 Noyabr” h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n f\u0259allar\u0131 – Dachi Tsaguria, Jaba Jishkariani v\u0259 \u0130rakli Kordzaia noyabr\u0131n 23-d\u0259 Gürcüstan Parlamenti binas\u0131ndan 25-30 metr aral\u0131da keçiril\u0259n aksiya zaman\u0131 inzibati i\u015fl\u0259r üzr\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edilib v\u0259 onlar c\u0259rim\u0259l\u0259nibl\u0259r.
Halbuki, toplant\u0131 v\u0259 nümayi\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun Parlamentin 20 metr radius ç\u0259rçiv\u0259sind\u0259n aral\u0131 aksiyan\u0131n keçirilm\u0259sini qada\u011fan edir.
Bu g\u0259nc f\u0259allar insan haqlar\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 zor t\u0259tbiq ed\u0259n polisl\u0259rin qurban\u0131 olmu\u015f iki m\u0259\u015fhur \u015f\u0259xsin – Amiran Robakidze v\u0259 Sandro Girgvlianinin \u015f\u0259kill\u0259rini \u0259ll\u0259rind\u0259 tutaraq parlamentin binas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda dayan\u0131rlarm\u0131\u015f.
H\u0259r üçü “\u0130ctimai televiziya Xalq üçündür<\/em> ” \u015füar\u0131 olan afi\u015falar\u0131 nümayi\u015f etdiribl\u0259r.
H\u0259r üç ölk\u0259d\u0259 ifad\u0259 v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 sah\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t h\u0259l\u0259 d\u0259 kritik olaraq qalmaqdad\u0131r. Az\u0259rbaycanda diffamasiya h\u0259l\u0259 d\u0259 cinay\u0259t hesab olunur. Qeyri \u015f\u0259ffaf m\u0259tbuat sahibkarl\u0131\u011f\u0131, ictimai yay\u0131mç\u0131lar da daxil olmaqla m\u0259tbuat\u0131n dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa senzuras\u0131 Gürcüstan v\u0259 Erm\u0259nistanda demokratik inki\u015faf üçün ciddi probleml\u0259r yarad\u0131r.
Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda 5 jurnalist v\u0259 2 bloqçu pe\u015f\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259li olaraq müxt\u0259lif ittihamlarla h\u0259bsd\u0259dir.
Az\u0259rbaycanda müvafiq müalic\u0259 il\u0259 t\u0259min olunmad\u0131\u011f\u0131na gör\u0259 v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t ç\u0259k\u0259n “Bizim yol” q\u0259zetinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Mü\u015ffiq Hüseynovun s\u0259hh\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qalmaqdad\u0131r.
H\u0259r üç ölk\u0259d\u0259 jurnalistl\u0259r fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rlar v\u0259 bir qayda olaraq günahkarlar c\u0259zas\u0131z qalmaqdad\u0131rlar.
Bu hallar v\u0259 tendensiyalar Az\u0259rbaycanda, Gürcüstanda, Erm\u0259nistanda insan haqlar\u0131 v\u0259 qanunlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 ciddi probleml\u0259rin oldu\u011funu göst\u0259rir. Bundan \u0259lav\u0259, mövcud v\u0259ziyy\u0259t bu ölk\u0259l\u0259rd\u0259ki hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 h\u0259mçinin dig\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flara m\u0259nfi t\u0259sir edir v\u0259 probleml\u0259rin say\u0131 bitmir. Bel\u0259 ç\u0259tin bir mühitd\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin rolunun vacibliyi art\u0131r v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 onlar\u0131 t\u0259hlük\u0259 alt\u0131nda qoyur.
C\u0259nubi Qafqazda hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin qorunmas\u0131na xüsusi diqq\u0259tin yetirilm\u0259si, onlar\u0131n i\u015finin müdafi\u0259 olunmas\u0131, insan haqlar\u0131 v\u0259 qanunun rolu sah\u0259sind\u0259ki narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 vacibdir.
BMT-nin keçmi\u015f ba\u015f katibi Kofi Annan son ill\u0259rd\u0259n al\u0131nan d\u0259rsi bütün dünyaya xat\u0131rladaraq bildirmi\u015fdi ki, hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin hüquqlar\u0131 pozularsa onda bizim ham\u0131m\u0131z\u0131n hüquqlar\u0131 da t\u0259hlük\u0259 alt\u0131na dü\u015fmü\u015f olur v\u0259 daha az müdafi\u0259 olunaruq. \u015e\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 üzv olan 30 t\u0259\u015fkilat BMT-nin, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n, AT\u018fT-in v\u0259 dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259 ça\u011f\u0131r\u0131\u015f edir:
•<\/strong>Xüsusi hallarda müdaxil\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, insan haqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bütün vasit\u0259l\u0259r tam \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 köm\u0259kl\u0259rini art\u0131rs\u0131nlar;
• <\/strong>BMT-nin v\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n B\u0259yannam\u0259sini effektli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata keçirm\u0259k, dövl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n T\u0259limatlar\u0131, Az\u0259rbaycanda, Erm\u0259nistanda v\u0259 Gürcüstanda v\u0259 dig\u0259r ölk\u0259l\u0259rd\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n missiyas\u0131n\u0131 effektli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata keçirm\u0259k üçün müvafiq t\u0259dbirl\u0259r görülm\u0259li;
•<\/strong> \u0130nsan Haqlar\u0131 üzr\u0259 BMT-nin Ali Komissar\u0131 v\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Komissar\u0131n\u0131n, Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259ri üzr\u0259 BMT-nin xüsusi nümay\u0259nd\u0259sinin mü\u0259ssis\u0259l\u0259rini laz\u0131mi siyasi yard\u0131mla t\u0259min etm\u0259k , onlar\u0131n i\u015fin\u0259 v\u0259sait ay\u0131rmaq v\u0259 z\u0259ruri vasit\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259min edilm\u0259li;
•<\/strong> Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 yard\u0131m ed\u0259n mövcud t\u0259\u015fkilat v\u0259 proqramlar üçün xüsusi fondlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 üçün maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 t\u0259min edilm\u0259li.
Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259rinin C\u0259nubi Qafqaz \u015e\u0259b\u0259k\u0259si üzvl\u0259ri Avropa \u015euras\u0131 v\u0259 Avropa Birliyin\u0259 üzv ölk\u0259l\u0259r h\u0259mçinin dig\u0259r demokratik ölk\u0259l\u0259ri t\u0259hlük\u0259li v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan hüquq müdafi\u0259çil\u0259rini qorumaq v\u0259 müdafi\u0259 etm\u0259k üçün müvafiq t\u0259dbirl\u0259r görm\u0259y\u0259 ça\u011f\u0131r\u0131r:
– Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 üzvl\u0259ri t\u0259hlük\u0259 il\u0259 üzl\u0259\u015fdikd\u0259 onlara humanitar v\u0259 ya fövq\u0259lad\u0259 vizalar\u0131n verilm\u0259si üçün t\u0259dbir görülm\u0259li;
– Üçüncü ölk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hlük\u0259 il\u0259 üzl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 ya daimi t\u0259qibl\u0259rd\u0259n yard\u0131ma ehtiyac\u0131 olan hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k olmaq üçün müvafiq ölçü götürm\u0259k;
– Hüquq müdafi\u0259çil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iddialar üzr\u0259 keçiril\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri mü\u015fahid\u0259 etm\u0259k;
•<\/strong> Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259ri, h\u0259mçinin yard\u0131mla t\u0259min olunan proqramlar üçün xüsusi fondlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 üçün maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131na xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k.
• <\/strong>Ölk\u0259 startegiyalar\u0131n\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda v\u0259 h\u0259yata keçirilm\u0259sind\u0259 Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Avropa Birliyinin T\u0259limatlar\u0131na öhd\u0259likl\u0259rin\u0259 xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k.
Beyn\u0259lxalq Donor t\u0259\u015fkilatlar:<\/strong>
•<\/strong> Demokratikl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 insan haqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 davaml\u0131 d\u0259yi\u015fikliyi t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rinin t\u0259hlük\u0259sizliyin\u0259 xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k;
• <\/strong>Ölk\u0259nin yerli v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar zaman\u0131 hüquq müdafi\u0259çil\u0259rini bu i\u015f\u0259 c\u0259lb etm\u0259k;
•<\/strong> Hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259ri, h\u0259mçinin yard\u0131mla t\u0259min olunan proqramlar üçün xüsusi fondlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 üçün maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131na xüsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k.<\/div>\n
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10 Dekabr, 2009 Hüquq Müdafi\u0259çil\u0259rinin C\u0259nubi Qafqaz \u015e\u0259b\u0259k\u0259si üzvl\u0259ri 10 Dekabr – Beyn\u0259lxalq \u0130nsan Haqlar\u0131 günü münasib\u0259til\u0259 azadl\u0131q, b\u0259rab\u0259rlik v\u0259 \u0259dal\u0259t u\u011frunda mübariz\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259qdir edir.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-3249","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-feed"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3249"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3249\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}