{"id":7606,"date":"2011-10-12T08:29:48","date_gmt":"2011-10-12T08:29:48","guid":{"rendered":"http:\/\/new.irfs.az\/%d0%bd%d0%be%d0%b2%d0%be%d1%81%d1%82%d0%b8\/the-board-of-editors-discusses-internet-security\/"},"modified":"2011-10-12T08:29:48","modified_gmt":"2011-10-12T08:29:48","slug":"the-board-of-editors-discusses-internet-security","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/news-feed\/the-board-of-editors-discusses-internet-security\/","title":{"rendered":"REDAKTORLAR B\u0130RL\u0130Y\u0130 \u0130NTERNETD\u018f G\u0130BER C\u0130NAY\u018fTKARLI\u011eA DA\u0130R D\u018fY\u0130RM\u0130 MASA KE\u00c7\u0130RD\u0130"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div class=\"arial_10\" align=\"justify\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.irfs.org\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/redaktorlar-8-sen.jpg\" align=\"\" title=\"\" alt=\"\"\/>Bu g&uuml;n (11 oktyabr) Az\u0259rbaycan T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik v\u0259 M&uuml;dafi\u0259 \u0130ctimai Assosiasiyas\u0131n\u0131n q\u0259rargah m\u0259nzilind\u0259 ke&ccedil;iril\u0259n d\u0259yirmi masada \u0130nternet-median\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259si diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub.<\/div>\n<p><br \/><!--more--><br \/><\/p>\n<div class=\"arial_10\" align=\"justify\">G&ouml;r&uuml;\u015f Redaktorlar Birliyinin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 ke&ccedil;irilib.<\/p>\n<p>Son zamanlar haker h&uuml;cumlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq bu m\u0259s\u0259l\u0259 aktualla\u015f\u0131b. \u0130caz\u0259siz m&uuml;daxil\u0259d\u0259n daha &ccedil;ox m&uuml;st\u0259qil v\u0259 m&uuml;xalif\u0259t n\u0259\u015frl\u0259ri z\u0259r\u0259r &ccedil;\u0259kir. &ldquo;Bizim mil.az sayt\u0131m\u0131z m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq h&uuml;cumlara m\u0259ruz qal\u0131r&rdquo;, &#8211; dey\u0259 T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik Assosiasiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Ya\u015far C\u0259f\u0259rli qeyd edib.<\/p>\n<p>\u0130nternet Forumun r\u0259hb\u0259ri Osman G&uuml;nd&uuml;z m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ehtiyatla yana\u015f\u0131b v\u0259 n\u0259tic\u0259 &ccedil;\u0131xarma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259m\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131b. &ldquo;Bu, oxucu f\u0259all\u0131\u011f\u0131na tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259n z\u0259if proqrama malik sayt\u0131n &ouml;z&uuml;nd\u0259 yaranm\u0131\u015f sistem problemi ola bil\u0259rdi&rdquo;, &#8211;&nbsp; dey\u0259 o bildirib.<\/p>\n<p>Haker h&uuml;cumlar\u0131 haqq\u0131nda \u015fikay\u0259tl\u0259r &ldquo;Yeni M&uuml;savat&rdquo;, &ldquo;Azadl\u0131q&rdquo;, &ldquo;Xural&rdquo;, &ldquo;Contact&rdquo; v\u0259 s. kimi dig\u0259r internet-resurslardan d\u0259 daxil olur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Media M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri G&uuml;lnar\u0259 Axundova t\u0259sdiq edib ki, &ldquo;Azadl\u0131q&rdquo; q\u0259zetinin veb-versiyas\u0131n\u0131n probleml\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 g&ouml;st\u0259rib ki, bu resurs h\u0259qiq\u0259t\u0259n haker h&uuml;cumuna m\u0259ruz qal\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan 2001-ci ild\u0259 kibercinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259 &uuml;zr\u0259 beyn\u0259lxalq konvensiyaya qo\u015fulub v\u0259 bu g&uuml;nl\u0259rd\u0259 h&ouml;kum\u0259t bu m&ouml;vzuda konfrans ke&ccedil;irib. Amma &ouml;lk\u0259nin &uuml;z\u0259rin\u0259 g&ouml;t&uuml;rd&uuml;y&uuml; &ouml;hd\u0259lik z\u0259if yerin\u0259 yetirilir, m\u0259s\u0259l\u0259n, milli qanunvericilik indiy\u0259d\u0259k konvensiyaya uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n<p>Osman G&uuml;nd&uuml;z qeyd edib ki, kibercinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259 MTN-in s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 daxildir, d\u0259l\u0259duzluq cinay\u0259tl\u0259ri zaman\u0131 is\u0259 D\u0130N d\u0259 i\u015f\u0259 m&uuml;daxil\u0259 ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Lakin \u0130nternet K\u0130V sahibl\u0259rinin m&uuml;dafi\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;raci\u0259t ed\u0259c\u0259kl\u0259ri bir yer yoxdur, bel\u0259 ki, d&ouml;vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m&uuml;dafi\u0259 mexanizml\u0259ri i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmay\u0131b.<\/p>\n<p>D\u0259yirmi masada ayd\u0131n olub ki, Az\u0259rbaycan internet medias\u0131 k&ouml;m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r\u0259 m&uuml;raci\u0259t etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dir, amma bu, sistemli m&uuml;dafi\u0259ni t\u0259min etmir.<\/p>\n<p>&ldquo;Prizma&rdquo; analitika m\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri \u0130lkin Ba\u011f\u0131rov AB\u015e-\u0131n t\u0259cr&uuml;b\u0259sin\u0259 diqq\u0259t &ccedil;\u0259kib. Burada \u0130nternet m\u0259kan\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 y&ouml;n\u0259lmi\u015f milyardlarla dollar b&uuml;dc\u0259y\u0259 malik x&uuml;susi d&ouml;vl\u0259t siyas\u0259ti m&ouml;vcuddur. Buna &ouml;lk\u0259nin milli t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik sisteminin bir hiss\u0259si kimi bax\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycanda bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 &ccedil;ox az v\u0259sait ayr\u0131l\u0131r v\u0259 b&uuml;t&uuml;n \u0130nternet strukturlar\u0131n\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n vahid layih\u0259y\u0259 ehtiyac var.<\/p>\n<p>RAT\u0130 s\u0259dri Emin H&uuml;seynov is\u0259 \u0130nternet resurslar\u0131nda etika m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 bu kimi probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lma\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0130nternet K\u0130V-l\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n yarad\u0131lma\u011f\u0131n\u0131 t\u0259klif etdi.<\/p>\n<p>Sonda iki saatl\u0131q m&uuml;zakir\u0259nin yekunlar\u0131na g&ouml;r\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin &uuml;&ccedil; istiqam\u0259ti m&uuml;\u0259yy\u0259n olunub.<\/p>\n<p>\u0130lk n&ouml;vb\u0259d\u0259 \u0130nternet-resurslar\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259k m&uuml;st\u0259qil qurumun formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015flamaq, \u0130nternetd\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik f\u0259ls\u0259f\u0259si layih\u0259sini i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamaq v\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. <\/p>\n<p>H\u0259m&ccedil;inin demokratiyan\u0131n inki\u015faf etdiyi &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0130nternet resurslar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259si &uuml;zr\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259cr&uuml;b\u0259nin &ouml;yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiqi q\u0259rara al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Redaktorlar \u015euras\u0131 ad\u0131ndan g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 haker h&uuml;cumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bel\u0259 h&uuml;cumlara m\u0259ruz qalan veb-resurslardan m&uuml;raci\u0259tl\u0259rin q\u0259bulu qaydalar\u0131n\u0131 elan etm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n MTN-\u0259 m&uuml;raci\u0259t etm\u0259k q\u0259rara al\u0131n\u0131b. <\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n (11 oktyabr) Az\u0259rbaycan T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik v\u0259 M&uuml;dafi\u0259 \u0130ctimai Assosiasiyas\u0131n\u0131n q\u0259rargah m\u0259nzilind\u0259 ke&ccedil;iril\u0259n d\u0259yirmi masada \u0130nternet-median\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259si diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-feed"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.irfs.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}